پیوندها

 
قابلیت های اقتصادی استان
 
بخش کشاورزی:
سیستان و بلوچستان در ناحیه اقلیمی بیابانی و خشک قرار دارد. میزان نزولات در مناطق مختلف معمولاً بین میلیمتر متغیر است. در سال بارندگی گاه موجب ایجاد سیل و خسارت شدید می گردد ولی در صورت مهار سیلاب ها امکان توسعه کشت افزایش می باشد 
سطح زیرکشت و تولیدات زراعی استان:
اراضی زیرکشت محصولات زراعی «شهرستان زاهدان» بالغ بر 13616 هکتار می باشد که 45% را گندم و مابقی را جو، نباتات علوفه ای، ذرت دانه ای و علوفه ای، سبزیجات و محصولات جالیزی به خود اختصاص داده است.
اراضی زیرکشت محصولات زراعی «شهرستان زابل» بالغ بر 7243 هکتار می باشد. این محصولات شامل گندم، جو، زیره، بامیه، پیاز محلی، صیفی جات، یونجه، ذرت علوفه ای و محصولات گلخانه ای می باشد.
اراضی زیرکشت محصولات زارعی «شهرستان خاش» بالغ بر 18789 هکتار می باشد. زیره، پیاز، صیفی و سبزیجات از محصولات تولیدی این شهرستان است.
سطح زیرکشت محصولات زراعی «شهرستان سراوان» 7200 هکتار می باشد و محصولات عمده زراعی آن گندم، ذرت دانه ای، پیاز، گوجه فرنگی، باقلا، صیفی جات، نباتات علوفه ای و یونجه و ذرت علوفه ای می باشد.
 سطح زیرکشت محصولات زراعی «شهرستان ایرانشهر» 25519 هکتار شامل گندم، برنج، جو، حنا، وسمه، سیب زمینی و ذرت می باشد.
سطح زیرکشت محصولات زراعی «شهرستان نیک شهر» بالغ بر 1950 هکتار شامل یونجه، شبدر، کلزا و گلرنگ و محصولات گلخانه ای شامل خیار، فلفل و گوجه فرنگی می باشد.
اراضی زیرکشت محصولات زراعی شهرستان «سرباز» 4264 هکتار و عمده محصولات تولیدی در این بخش گندم، شلتوک، باقلا، پیاز، بادمجان، یونجه، شبدر و صیفی جات می باشد.
اراضی زیرکشت محصولات زراعی «شهرستان چابهار» 1826 هکتار بوده که در آن صیفی جات و محصولات غیرفصل کشت می شود.
 سطح زیرکشت و تولیدات باغی استان
سطح زیرکشت محصولات باغی «شهرستان زاهدان» بالغ بر 4561 هکتار و شامل باغات زیتون و خرما و پسته می باشد.
  اراضی زیرکشت محصولات باغی «شهرستان زابل» بالغ بر 408 هکتار ومحصولات عمده باغی آن انگور، خرما و زیتون می باشد.
  مناطق زیرکشت محصولات دائمی «شهرستان خاش» بالغ بر 8477 بوده و استعداد این شهرستان در کشت و پرورش پسته خصوصاً در منطقه گوهرکوه می باشد.
    سطح زیرکشت محصولات باغی «شهرستان سراوان» 16475 هکتار و شامل خرما در سطح وسیع، انگور، زیتون، انار و مرکبات می باشد.
   اراضی زیرکشت محصولات باغی «شهرستان ایرانشهر» بالغ بر 8471 هکتار و محصولات عمده باغی آن خرما، مرکبات شامل نارنگی، لیموشیرین، پرتقال، گریب فروت و لیموترش می باشد.
سطح زیرکشت محصولات باغی «شهرستان نیک شهر»4614 هکتار و شامل سیب، انگور، موز، انبه، پاپایا، کنار پیوندی و گواواو انجیر می باشد.
اراضی زیرکشت محصولات دائمی «شهرستان سرباز»3511 هکتار بوده  شامل خرما و مرکبات می باشد.
سطح زیرکشت محصول دائمی شهرستان چابهار بالغ بر4584 هکتار می باشد. در این منطقه نباتات گرمسیری منحصر به فردی از جمله موز، انبه، تمبرهندی، کنار پیوندی، پاپایا، گواوا، چیکو و همچنین گلهای زینتی و شاخه بریده کشت می شود.
 دام و طیور:
استان در زمینه پرورش دام و طیور، شتر و شترمرغ، داشتن گاو دشتیاری، گوسفند و بز بلوچی برخورداری ازگاونژادسیستانی ومرغ بومی خزک ازقابلیتهای ویژه ای در سرمایه گذاری برخوردار است.
 شیلات:
صید و صیادی همچنین صید و پرورش میگو در آبهای آزاد به عنوان زیربخش های کشاورزی نقطه طلایی اقتصاد استان و حتی کشور می باشد.
دریاچه هامون با ظرفیت بالای صید ماهی و کارگاههای پرورش ماهیان گرمابی و استخرهای پرورش میگوی آب شیرین از شاخصه های اقتصادی این استان است.
صنعت و معدن :
صنعت:  صنعت این استان از جمله بخش هایی است که در صورت آماده شدن شرایط زیربنایی، تجهیز نیروی انسانی و تحولات اقتصادی و اجتماعی، امکان رشد آن می باشد. ایجاد پیوند این بخش و سایر بخش ها موجب پیشرفت صنایع دریایی و شیلاتی استان شده است. استراتژی توسعه زیربنایی بخش صنعت موجب ایجاد13 شهرک صنعتی با 3920 هکتار در منطقه شده است. موقعیت خاص این استان به لحاظ همجواری با کشورهای افغانستان و پاکستان با وجود منطقه آزاد تجاری، صنعتی چابهار از جمله مولفه های مهم استان برای ایجاد واحدهای صنعتی و معدنی است.
به طور کلی این استان از استعدادهای صنعتی و معدنی بالقوه ای برخوردار است که باید با اتخاذ تدابیر لازم و برنامه ریزی صحیح این قابلیت ها بالفعل درآیند  و با اعطای تسهیلات لازم به متقاضیان احداث واحدهای صنعتی و معدنی، زمینه توسعه این واحدها را در استان فراهم آورد.
قابلیت های صنعتی استان شامل صنایع شیمیایی و سلولزی، غذایی، دارویی و بهداشتی، فلزی و غیرفلزی و نساجی و پوشاک می باشد.

از مهمترین صنایع استان می توان سیمان، پارچه های پنبه ای و کشباف (کارخانجات بافت بلوچ)، خامه قالی، آرد، خوراک دام و طیور، لوله پلی اتیلن، بسته بندی خرما، رنگ های صنعتی، دریایی و ساختمانی، کنسرو عمل آوری و بسته بندی میگو و ماهی، تور ماهیگیری، فرش، موکت، ماشین آلات پخت نان، یخچال های صنعتی و خانگی، نوار تفلون، کشتارگاه صنعتی، سردخانه ها، آجر سفال و ماسه آهکی، پروفیل آهن و آلومینیوم، لوله و لنج سازی چوبی، بیسکوئیت و کراکر، سوله و نخ فلامیت را نام برد.

 صنایع دستی:
استان سیستان و بلوچستان همان گونه که از نامش پیداست از پیوست دو قوم سیستانی و بلوچ تشکیل گردیده است. با توجه به اصالت صنایع دستی و آمیختگی آن با فرهنگ و سنت ها، این هنر- صنعت در هر منطقه نشات گرفته از سنت ها، گویش ها و آداب و روسوم همان منطقه است. عمدتاً سوزن دوزی، سکه دوزی، سفال سازی، گلیم بافی، خورجین بافی، جواهر سازی، حصیر بافی، خراطی، قالیچه و پلاس بافی در شمار صنایع دستی موجود به حساب می آیند. اما آنچه که تاکنون تحت پوشش آموشی و خدماتی مدیریت صنایع دستی استان قرار گرفته، عبارتند از سوزن دوزی و سکه دوزی بلوچ، بافت قالی و قالیچه، سفال سازی، حصیربافی، گلیم بافی. 
معدن:
در حال حاضر تعداد 39 معدن فعال در شهرستان های زاهدان، خاش، ایرانشهر، زابل و چابهار در حال فعالیت و بهره برداری می باشند.
 قابلیت های معدنی شامل اندیس های معدنی و ذخایر شناخته شده در استان میباشد. اندیس های معدنی شناخته شده شامل ذخایری هستند که بر اساس مطالعات اکتشافی انجام شده توسط بخش خصوصی و یا دولتی مورد اکتشاف قرار گرفته و منجر به شناسایی کانسار با ذخیره مشخص گردیده اند. که بر حسب گروههای فلزی، غیرفلزی و مصالح ساختمانی طبقه بندی شده اند.
گروه فلزی: کرومیت، مس، آهن، آنتیموان و منگنز.
گروه غیرفلزی: منیزیت، نمک و اکسید منیزیم موجود در آب دریا، کائولن، سیلیس، تالک، گارنت، آندالوزیت، زئولیت و فلدسپات
گروه مصالح ساختمانی: گرانیت،  آهک، مرمر، مرمریت، تراورتن، گچ خاکی، پوزولان، دولومیت و خاک رس و مارن.
 جاذبه های گردشگری ، طبیعی و تاریخی :
این استان در برگیرنده با ارزش ترین، اصیل ترین و زیباترین جاذبه های معماری و تاریخی بوده و از ارزش های خاص گردشگری برخوردار است.
گل فشان های دیدنی استان، تالاب های متعدد، دریاچه های مشهور، چشمه های آب معدنی پرشمار، آتشفشان های بزمان و تفتان، حیات وحش و مناطق حفاظت شدة با ارزش های بالای زیست محیطی، محل زندگی تمساح ها، غروب زیبای دریای عمان، دره ی سرباز، ناحیه ی خاش، منطقه چابهار، حرکت تپه های ماسه ای، کویر لوت و ... از جمله مناطق گردشگری، طبیعی خاص استان به شمار می روند.
1-       شهر سوخته واقع در شهرستان زابل
2-       قلعه ی رندان و قلعه ی پرتقالی ها در روستای تیس چابهار
3-       شهر باستانی زرنج مربوط به دوره ی ساسانیان، پایتخت سیستان
4-       آتشکده کردکوی
5-       مقبره شیخ شمیل و امام زاده غلام رسول واقع در روستای تیس چابهار
6-       قلعه پیشین، قلعه چهل دختر و قلعه بمپور واقع در ایرانشهر
7-       قلعه ناصری واقع در حیدرآّباد
8-       مناره و سردر مسجد اهل سنت واقع در خاش
 
 هتل های استان:
 
 
ردیف
نام هتل
آدرس
تلفن
1
استقلال
زاهدان- دروازه خاش- بلوار مطهری
3238068
2
امین
زاهدان – ابتدای خیابان دانشگاه
3231891
3
بهار
زاهدان- فرجامی- جنب پاساژ مهر
3238780
3220618
4
ابوذر غفاری
زاهدان- بلوار شهید میرحسینی
4517083
4512132
5
صالح
زاهدان- خ دانشگاه ، دروازه خاش
3231798
6
کویر
زاهدان- خیابان کفعمی- خ شهید مطهری
3211840
3220059
7
دریایی
چابهار- انتهای بلوار امام خمینی
2220484
8
سپیده
چابهار- خ فردوسی، جنب دفتر هواپیمایی
2220685
2220687
9
لیپار
چابهار- بلوار منطقه آزاد
--
 
ظرفیت های حمل و نقل هوایی ، جاده ای ، ریلی و دریایی  
حمل و نقل هوایی
استان سیستان و بلوچستان در مجموع دارای چهار فرودگاه فعال است که مشخصات آنها در جدول صفحه بعد آمده است:
 
 
فرودگاه
موقعیت جغرافیایی/مکان
ارتفاع از سطح دریا
تعداد باند فرودگاه
زاهدان
(بین المللی)
3 مایلی جنوب شرقی شهرستان زاهدان
4520 پا
1
چابهار
کنارک در جنوب استان در جوار دریای عمان (15 مایلی شهرستان چابهار)
24 پا
2
ایرانشهر
شمال غربی شهرستان ایرانشهر در فاصله
 2 مایلی
2037 پا
1
زابل
شمال شرقی شهرستان زابل در فاصله 6 مایلی
2037 پا
1
 
این چهار فرودگاه4 درصد از سهم کشور را در جابجایی مسافر به عهده دارند.

 حمل و نقل جاده ای
طول راههای موجود در استان7399/6 کیلومتر شامل 29/2 کیلومتر بزرگراه و1734/8 کلیومتر راه معمولی و 271 کیلومتر راه فرعی عریضی 1508 کیلومتر راه فرعی آسفالته درجه یک و 1005/6 کیلومتر راه فرعی آسفالته درجه دو می باشد انواع راه های زیرپوشش اداره کل راه وترابری استان 

 
سال و شهرستان
جمع
آزاد راه
راه اصلی
راه فرعی آسفالته
چهارخطه (بزرگراه)
عریض
معمولی
عریض
درجه یک
درجه دو
1375
4909
0
12
0
1544
110
824
1075
1380
7171
0
12
0
1683
177
1592
904
1381
13777
0
15
0
1803
281
1216
1273
1382
13679
15
15
0
1735
271
1286
1267
1383
7379
0
29
0
1734
271
1508
1006
1384
6/7399
0
2/29
0
8/1734
271
1508
6/1005
ایرانشهر
1115
0
0
0
381
0
375
0
چابهار
883
0
14
0
197
0
155
0
خاش
788
0
0
0
90
0
187
220
زابل
691
0
0
0
194
130
39
183
زاهدان
6/1622
0
2/15
0
8/628
0
2
6/242
سراوان
948
0
0
0
0
141
212
360
سرباز
448
0
0
0
130
0
258
0
نیکشهر
904
0
0
0
114
0
280
0

 
حمل و نقل ریلی
طول خط اصلی از مرز میل 72 تا زاهدان 95 کیلومتر و خطوط فرعی مانوری 12/5 کیلومتر و خطوط صنعتی وتجاری 1/4 کیلومتر می باشد .
در این محور هشت ایستگاه وجود دارد که ایستگاهها به ترتیب از قسمت زاهدان عبارتنداز: زاهدان،لار،پدگی، کچه رود، چهارصوله، خان محمدچاه، پوگ و میرجاوه
ناوگان مسافری و باری راه آهن استان از طریق راه آهن کویته پاکستان تامین و اعزام می گردد.
اهم کالاهای صادراتی از طریق راه آهن استان عبارتند از: گوگرد، فوتس آیل، رناس، گل گاوزبان، گشنیز، پارافین، گریس، قیر، عناب، گل سرخ، وازلین، فورفورال، داروی گیاهی، نخود، چای، واکس، استرالت می باشد.
 
 حمل و نقل دریایی
وجود مجتمع های بندری شهید بهشتی، شهید کلانتری در مرز طولانی استان با دریای عمان ازعمده ترین توانمندی های دریایی استان برای حمل و نقل کالا و مسافر میباشد.
وجود منطقه آزاد چابهار و اقتصادی ترین مسیر ترانزیت کالا به کشورهای آسیای میانه و افغانستان بر این اهمیت افزوده و احداث بنادر صیادی «زمین» و «بریس» و اسکله های شهدای هفتم تیر و بنادر چندمنظوره صیادی و تجاری «پسابندر» و «کنارک» قابلیت دریایی استان را فوق العاده نموده است.
  مناطق ویژه اقتصادی
منطقه ویژه اقتصادی زابل
ایجاد مناطق ویژه اقتصادی با هدف افزایش سطح تولید، ایجاد اشتغال، جذب سرمایه و تسهیل در امر صادرات و واردات و پس از خاتمه جنگ، به استناد تبصره 20 قانون برنامه اول توسعه در دستور کار دولت قرار گرفت.
ایجاد منطقه ویژه در زابل در سال 79 مطرح گردید که پس از ارجاع به دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد بررسی موضوع، ایجاد این منطقه مورد موافقت کلی قرار گرفت.
لذا به منظور صدور قطعی مجوز، مطالعات امکان سنجی توسط مشاورین طرح تهیه و به دبیرخانه ارسال گردیده است لیکن صدور مجوز قطعی ایجاد منطقه ویژه اقتصادی زابل منوط به تهیه و ارائه قانون مناطق آزاد در کنار برنامه چهارم توسعه و تصویب آن توسط مجلس می باشد.
منطقه آزاد تجاری- صنعتی چابهار
اکنون حدود850 منطقه آزاد تجاری صنعتی در جهان وجود دارد. در ایران نیز مناطق آزاد تجاری صنعتی با هدف گسترش تعامل اقتصادی کشور با اقتصاد جهانی و گسترش صادرات کالاهای غیرنفتی از سال1372 در کیش، قشم و چابهار شکل گرفت، منطقه آزاد چابهار از موقعیت ترانزیتی (یکی از چهار کریدور ترانزیتی جهان) و پتانسیل های خاصی برای سرمایه گذاری برخوردار می باشد، این منطقه اکنون به عنوان اقتصادی ترین مرکز بین المللی مبادلات کالا از اروپا به شبه قاره هند بسیار مورد توجه است.
منطقه آزاد تجاری صنعتی چابهار، یکی از مناطق آزاد سه گانه کشور است که در راستای اهداف اقتصادی کشور، نزدیک به یک دهه است که در مجاورت شهرستان چابهار و در حاشیه دریای عمان تاسیس شده است. با توجه به نقشی که مناطق آزاد در ایجاد منطقه ای نمونه به منظور آماده شدن برای ورود به بازار تجارت جهانی ایفا می کنند، اکنون منطقه آزاد چابهار آمادگی ورود به این عرصه را یافته است، فرصت های متعدد اقتصادی، بومی، جغرافیایی، آب و هوایی و اقلیمی منطقه موجب شده است تا چابهار دارای مزیت های منحصر به فردی در امر ترانزیت، گردشگری و تجارت شود. بندر چابهار نزدیکترین راه آبی به اقیانوس هند و دارای کوتاه ترین فاصله ترانزیتی برای ترانزیت کالا در کشورهای آسیای میانه و افغانستان است و در صورت سرمایه گذاری ملی مناسب در راههای مواصلاتی، جاده، ارتباطات ریلی، تجهیزات بندری و اسکله که جملگی نیازمند توجه در سطح کلان مدیریتی کشور است، اقتصادی ترین راه ترانزیتی در محور شمال، چنوب شرق و غرب به شمار می رود و قادر است میلیون ها دلار درآمد ترانزیتی برای کشور به ارمغان آورد.
وجود اسکله های تخلیه و بارگیری و فرودگاه کنارک و پایانه بندر چابهار موجبات ترانزیت کالا به کشورهای مجاور و حوزه خلیج فارس و نیز شبه قاره هند را فراهم آورده است و قرار گرفتن چابهار در مسیر بزرگترین کریدورهای دریایی ترانزیت کالا آن را کلید اتصال شرق با سایر کشورهای جهان قرار داده به نحوی که منطقه آزاد چابهار یکی از قطب های مهم بازرگانی مصوب می شود.
منطقه آزاد تجاری صنعتی چابهار موجبات اشتغال صدها نفر و سرمایه گذاری میلیاردی داخلی وخارجی را فراهم آورده است.
پروژه های پالایشگاه نفت، صنایع پتروشیمی خطوط انتقال گاز، کارخانجات سیمان چابهار، مونتاژ ماشین آلات و راهسازی و کاترپیلار همچنین احداث نیروگاه برق،  اجرای راه آهن چابهار- سرخس، احداث دستگاههای آب شیرین کن و سرویس دهی مشتمل بر ارائه خدمات، تعمیرات، قطعات، آذوقه و سوخت به کشتی های عبوری از قابلیت های سرمایه گذاری این شهرستان می باشد. منطقه آزاد چابهار در شرق خلیج چابهار و در زمینی به مساحت حدود 14 هزار هکتار قرار گرفته است. ناحیه صنعتی این منطقه با مساحت حدود 10 هزار هکتار مساحت عمده آن را تشکیل می دهد در حال حاضر بندر شهید بهشتی و شهید کلانتری با امکان پهلوگیری با امکان پهلوگیری کشتی هایی با ظرفیت بالا موقعیت مناسبی را جهت تامین کالاهای مورد نیاز افغانستان، کشورهای آسیای میانه و حتی پاکستان را ایجاد نموده اند. از استعدادهای منطقه آزاد چابهار نکات زیر قابل توجه است.
- وجود موقعیت دریایی مناسب، امکان پهلوگیری کشتی های بزرگ و توسعه ظرفیت در آینده
- وجود طرحهای ملی و توجه سیاست گزاران به افزایش ظرفیت بندر و توسعه تجهیزات
- امکان بازاریابی شرکت های مستقر در منطقه در کشورهای افغانستان و آسیای میانه
- امکان ترانزیت کالا به مقاصد کشورهای یاد شده
- امکان تامین نیازهای داخل کشور به ویژه مناطق شرقی
مزیت های نسبی سرمایه گذاری در منطقه آزاد چابهار
الف) مزیت های عمومی
-        امکان سرمایه گذاری نامحدود برای اتباع داخلی و خارجی
-        آزادی نقل و انتقال سود سرمایه
-        معافیت مالیاتی15 ساله برای درآمدها
-        ورود آزاد و بدون حقوق گمرکی ماشین آلات و مواد اولیه به منطقه
ب) مزیت های ویژه
-        نزدیکترین مسیر به کشورهای آسیای میانه برای ترانزیت کالاهای بین المللی و انتقال محصولات
-        دسترسی به فرودگاه، اسکله ها و راههای زمینی مناسب
-        وضعیت جغرافیایی مناسب به جهت قرار گرفتن در کنار آبهای آزاد دریای عمان و اقیانوس هند
-        دسترسی به انرژیهای فسیلی بسیار ارزان قیمت
-        پایین بودن دستمزدها
بازارچه های مرزی
در حال حاضر پنج بازارچه مشترک مرزی در استان وجود دارد.
1-       بازارچه مشترک مرزی میرجاوه با کشور پاکستان
2-       بازارچه مشترک مرزی پیشین (ایرانشهر) با کشور پاکستان
3-       بازارچه مشترک مرزی میلک (زابل) با کشور افغانستان
4-       بازارچه مرزی پسابندر (چابهار) در حال راه اندازی
5-     بازارچه مرزی جالق (سراوان )
6-     بازارچه مرزی کوهک (سراوان )
بیشتر کالاهایی که از مرز میرجاوه صادر می شوند شامل انواع خشکبار، نخود، زیره، گشنیز، انواع خرما و محصولات پلاستیکی است در مقابل کالاهایی نظیر برنج، چای، چرخ خیاطی و ... وارد می شود. در بازارچه مرزی میلک کالاهای پلاستیکی، مواد شوینده، فرش ماشینی، موکت و ... صادر می شود.
شرکت های تعاونی مرزنشینان
در استان سیستان و بلوچستان44 تعاونی مرزنشین با جمعیت 1.250.000نفر و ارز تخصیصی 48.850.000دلار در حال فعالیت می باشند.
  گمرکات استان
گمرک زاهدان
گمرک میلک
گمرک چابهار
گمرک میرجاوه
^